پیش بینی تحولات احتمالی ISO 9001:2026
پیش بینی تحولات احتمالی ISO 9001:2026 بر اساس بیانیه های مفهمومی و برگزاری جلسات با اعضای کمیته فنی 176 ISO/TC جهتگیری های کلیدی را برای آینده مشخص می نماید. در کانون این تحولات، تأکید بی سابقه بر نقش، انتظارات و ارزشآفرینی برای ذینفعان قرار دارد.
سیستم های مدیریت کیفیت بر اساس استاندارد ISO 9001 طی چهار دهه گذشته، سنگ بنای تحول کیفیت در سازمان های سراسر جهان هستند. با انتشار ویرایش ۲۰۱۵، این استاندارد تحولی اساسی را تجربه کرد و از رویکردی فرآیند محور صرف، به سمت تفکر مبتنی بر ریسک و درک عمیق از بافت سازمان حرکت کرد. اکنون و با نزدیک شدن به چرخه بازنگری بعدی (۲۰۲۶)، جامعه جهانی کیفیت در انتظار گام بعدی تکامل این استاندارد حیاتی است.
این مقاله به بررسی جامع و پیش بینانه محورهای احتمالی بازنگری در استاندارد ISO 9001 در ویرایش 2026 می پردازد و تحلیل میکند که چگونه مفهوم «ذینفعان» از یک الزام حاشیهای به یک اصل راهبردی مرکزی تبدیل می گردد. جهت کسب اطلاعات بیشتر مقاله بندهای استاندارد ایزو 9001 ده بند اصلی ISO 9001 را مطالعه نمایید.
تغییرات احتمال ایزو 9001 ویرایش 2026 بر اساس بیانه های کمیته فنی جهت گیری هایی را برای آینده مشخص می نماید. برای کسب اطلاعات بیشتر جهت اخذ گواهینامه ایزو با شماره تلفن 79165-021 تماس بگیرید. همچنین برای افزایش دانش خود و یا طرح هر موضوعی در خصوص ورژن جدید ایزو 9001 با شماره 09198386295 در تلگرام یا ایتا و یا واتساپ چت نمایید.
بخش اول: روندهای کلان مؤثر برپیش بینی تحولات احتمالی ISO 9001:2026
برای درک تغییرات آتی، باید روندهایی که کسبوکارهای جهانی را تحت تأثیر قرار میدهند، بررسی کنیم:
شتاب فناوری و تحول دیجیتال
ظهور هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، کلان دادهها و زنجیره بلوکی، مدل های عملیاتی و انتظارات مشتریان را دگرگون نموده است. لذا استاندارد جدید باید سازمان ها را برای کیفیت درعصردیجیتال آماده کند.
افزایش انتظارات اجتماعی و زیست محیطی
ذینفعان امروز از مشتریان و کارکنان گرفته تا جامعه و سرمایهگذاران به دنبال سازمان هایی مسئول، شفاف و متعهد به توسعه پایدار هستند. کیفیت دیگر محدود به محصول نیست؛ بلکه کیفیت عملکرد اجتماعی و زیستمحیطی را نیز دربر میگیرد.
پیچیدگی و عدم قطعیت در زنجیره تأمین
بحران های جهانی مانند همهگیری کووید-۱۹ و تنش های ژئ وپلیتیک، آسیب پذیری زنجیره های تأمین خطی را آشکار کردند که سیستم مدیریت کیفیت باید انعطاف پذیری و تاب آوری سازمان را افزایش دهد.
تغییر ماهیت کار و اهمیت سرمایه انسانی
جذب و حفظ استعدادها، رفاه کارکنان و ایجاد فرهنگ سازمانی مثبت، به عوامل کلیدی رقابت تبدیل شدند. سیستم کیفیت باید به این جنبه نیز بپردازد.
بخش دوم: تحلیل بیانیه چشم انداز آینده ISO 9001 و مفهوم (تأکید بر ذینفعان) در پیش بینی تحولات احتمالی ISO 9001:2026
کمیته فنی ISO/TC 176 در بیانیه های خود بر ضرورت ایجاد ارزش پایدار برای تمامی ذینفعان به عنوان هدف غایی سیستم مدیریت کیفیت تأکید دارد. این به معنای گذر از نگاه محدود به «رضایت مشتری» به سمت درک چندبعدی از «ایجاد اعتماد و ارزش برای همه طرف های درگیر است.
ذینفعان کلیدی که انتظار می رود در ویرایش جدید پررنگ تر گردند:
مشتریان و کاربران نهایی
کماکان محوری، اما با درک عمیق تر از تجربه کلی مشتری (CX) و ارزش درک شده در چرخه عمر محصول/خدمت است.
کارکنان و نیروی انسانی
به عنوان ذینفعانی که هم خالق کیفیت هستند و هم دریافتکننده آن (در قالب محیط کار ایمن، فرصتهای رشد و رفاه است.
تأمینکنندگان و شرکای تجاری
حرکت به سمت روابط مشارکتی و همکاری برای نوآوری و ایجاد تابآوری در زنجیره ارزش است.
سرمایهگذاران و مالکان
با تمرکز بر کیفیت به عنوان عاملی برای ایجاد پایداری مالی، کاهش ریسک و افزایش اعتبار و ارزش برند می باشد.
جامعه و محیط زیست
پاسخگویی به تأثیرات اجتماعی و زیست محیطی فعالیت های سازمان، همسو با اهداف توسعه پایدار است.
ممکن است شاهد تغییر در عبارت کلیدی از «رضایت مشتری» به مفهوم وسیع تری مانند ایجاد اطمینان و ارزش برای درک نیازها و انتظارات ذینفعان (Building Stakeholder Confidence and Value) باشیم.
بخش سوم: پیش بینی محورهای تغییر و الزامات جدید احتمالی در پیش بینی تحولات احتمالی ISO 9001:2026
با در نظر گرفتن روندها و تأکید بر ذینفعان، محورهای تغییر احتمالی به شرح زیر است:
۱. تقویت الزامات مربوط به بافت سازمان (Clause 4)
تحلیل عمیق تر و پویای ذینفعان
الزام به شناسایی نظام مند تمام ذینفعان مرتبط (نه فقط مشتریان)، تجزیه و تحلیل انتظارات متغیر و نیازهای آنان، و ارزیابی میزان تأثیر سازمان بر آنان و تأثیر آنان بر سازمان است.
یکپارچگی بیشتر با ESG و توسعه پایدار
درخواست از سازمان برای در نظرگیری مسائل زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیتی (ESG) به عنوان بخشی از بافت خارجی و الزامات ذینفعان می باشد.
تابآوری سازمانی
الزام به شناسایی ریسک های کلان (مانند اختلال در زنجیره تأمین، بحرانهای اقلیمی) و برنامه ریزی برای افزایش تابآوری سازمان است.
۲. رهبری با مسئولیت پذیری و تعهد اجتماعی بیشتر در پیش بینی تحولات احتمالی ISO 9001:2026 (Clause 5)
توسعه نقش رهبری
رهبران موظف خواهند شد نه تنها برای مشتری، بلکه برای ایجاد ارزش متوازن و پایدار برای تمامی ذینفعان تعهد و جهتگیری مشخصی ارائه دهند. بند ۵.۱.۱ اکنون به صراحت مدیریت ارشد را ملزم به ترویج فرهنگ کیفیت و رفتار اخلاقی میکند. نسخه جدید ۲۰۲۶ شامل راهنمایی های جدیدی در مورد چگونگی بیان رهبری و تعهد در ایزو است.
تلفیق فرهنگ کیفیت با فرهنگ سازمانی
تأکید بر نقش رهبری در پرورش فرهنگی که کیفیت، اخلاق، شفافیت و مسئولیت پذیری اجتماعی را در تمام سطوح ترویج میدهد.
حاکمیت و اخلاق
احتمالاً الزامات صریح تری برای حاکمیت مناسب، رفتار اخلاقی و مبارزه با فساد در سیستم مدیریت کیفیت گنجانده شود.
۳. برنامه ریزی برای ارزش آفرینی چندذینفعی (Clause 6)
نسخه ۲۰۲۶ استاندارد ISO 9001، بند ۶.۱ را به زیربندهایی (۶.۱.۱ – ۶.۱.۳) تقسیم میکند تا تفکیک واضحتری بین اقدامات مربوط به رسیدگی به ریسک ها و پیگیری فرصت ها ایجاد کند.
ریسکها و فرصت های ذینفع محور
توسعه مفهوم اقدامات برای رفع ریسک ها و بهره برداری از فرصتها، با در نظر گرفتن تأثیر بر همه ذینفعان کلیدی است.
اهداف کیفیت با پیامدهای گسترده تر
اهداف کیفیت ممکن است نیاز به انعکاس نتایج مورد انتظار برای ذینفعان مختلف (مانند کاهش ردپای کربن، افزایش رضایت کارکنان، بهبود شاخصهای تنوع و برابری) باشد.
۴. پشتیبانی از سرمایه انسانی و فناوری دیجیتال (Clause 7)
صلاحیت در ایزو 9001 در عصر دیجیتال
تأکید بر لزوم ارزیابی و توسعه شایستگی های کارکنان برای کار با فناوری های دیجیتال و تحولات نوین است.
رفاه و مشارکت کارکنان
احتمال افزوده شدن الزاماتی برای توجه به رفاه، مشارکت و ایجاد انگیزه در کارکنان به عنوان پیش نیاز دستیابی به کیفیت برتر است.
زیرساخت دیجیتال و امنیت داده
الزام به مدیریت کیفیت داراییهای دیجیتال، سیستمهای نرم افزاری و حفاظت از داده های مرتبط با کیفیت و حریم خصوصی ذینفعان است.
۵. عملیات در زنجیره ارزش تابآور و چابک (Clause 8)
مدیریت زنجیره تأمین مسئولانه
الزام به ارزیابی و انتخاب تأمینکنندگان نه تنها بر اساس معیارهای فنی و قیمت، بلکه بر اساس معیارهای پایداری، اخلاقی و تابآوری است.
طراحی برای پایداری و چرخه عمر
تلفیق ملاحظات زیست محیطی (طراحی برای بازیافت، اقتصاد چرخشی) و اجتماعی در فرآیند طراحی و توسعه می باشد.
هوشمندی عملیات با فناوری
استفاده از دادههای بلا درنگ، هوش مصنوعی و اتوماسیون برای نظارت بر فرآیندها، پیشبینی نقص ها و بهبود مستمر است.
۶. ارزیابی عملکرد با معیارهای چندبعدی (Clause 9)
نظارت بر رضایت و درگیری ذینفعان
گسترش سیستم اندازهگیری و تحلیل به فراتر از مشتریان، و شامل نظرسنجی ها و شاخص های مربوط به کارکنان، تأمینکنندگان و جامعه است.
ممیزی داخلی با نگاه ذینفع محور
احتمال بهروزرسانی روش ممیزی داخلی برای اطمینان از اثربخشی سیستم در ایجاد ارزش برای تمام ذینفعان می باشد.
۷. بهبود مستمر با تأثیر گسترده (Clause 10)
بهبود نوآورانه و تحول آفرین
تشویق سازمان ها به جستجوی بهبودهایی که نه تنها کارایی فرآیند، بلکه مدل کسب وکار و ارزش به ذینفعان را متحول میکند.
یادگیری سازمانی از تمامی منابع
الزام به ایجاد مکانیزم هایی برای یادگیری از بازخورد همه ذینفعان، حوادث و روندهای بیرونی می باشد.
بخش چهارم: چالشها و فرصت های پیش رو برای سازمان ها در تغییرات جدید ایزو 9001
چالش ها
پیچیدگی مدیریت
در نظرگیری انتظارات متعدد و گاه متناقض ذینفعان، مدیریت سیستم کیفیت را پیچیده تر میکند.
نیاز به مهارت های جدید
تیمهای کیفیت نیاز به دانش در حوزههای پایداری، فناوری دیجیتال و مدیریت ذینفعان خواهند داشت.
جمع آوری و تحلیل داده های متنوع
ایجاد سیستم های اندازهگیری برای شاخصهای غیرسنتی (مانند رفاه کارکنان، تأثیر اجتماعی
فرصت ها
تمایز رقابتی
سازمانهایی که زودتر خود را با این تغییرات همسو کنند، اعتماد و وفاداری عمیق تری در بازار ایجاد خواهند کرد.
تاب آوری و آینده پذیری
درک عمیق از بافت و ذینفعان، سازمان را در برابر بحران ها مقاوم تر و برای آینده آماده تر میکند.
جذب استعدادها و سرمایه
سازمانهای مسئول پذیر و باکیفیت، برای نسل جدید کارکنان و سرمایهگذاران آگاه، جذاب تر هستند.
همسویی طبیعی با دیگر سیستم ها
این تغییرات، همگرایی بیشتری با استانداردهایی مانند ISO 14001 محیط زیست و ISO 45001 ایمنی ایجاد و استقرار سیستم های مدیریت یکپارچه (IMS) را تسهیل می نماید.
ویرایش آینده ISO 9001 نه یک تغییر کوچک، بلکه گامی بلند به سوی بلوغ سیستم مدیریت کیفیت است. این استاندارد از یک ابزار عملیاتی برای کنترل فرآیندها، به یک چارچوب راهبردی برای رهبری سازمان های مسئول پذیر و آینده نگر ارتقا می دهد. در هسته این تحول، مفهوم «ذینفعان» قرار دارد.
دیگر کیفیت تنها درباره «مطابقت با مشخصات فنی» نیست. درباره ایجاد اعتماد است. اعتماد مشتری به برند، اعتماد کارکنان به مدیران، اعتماد جامعه به عملکرد سازمان، و اعتماد سرمایهگذار به پایداری کسب وکار سازمان ها را ترغیب میکند تا موفقیت خود را نه فقط در سود مالی کوتاه مدت، بلکه در توانایی خلق ارزش پایدار و متوازن برای تمام کسانی که تحت تأثیر آنها هستند یا بر آنها تأثیر میگذارند، تعریف کنند.
سازمان های پیشرو از همین امروز باید نگاهی فراتر از الزامات فعلی داشته باشند. درک انتظارات ذینفعان، سرمایهگذاری بر فناوری دیجیتال، تقویت تابآوری زنجیره تأمین، و توجه به رفاه نیروی انسانی و مسئولیت اجتماعی، نه تنها آنها را برای استاندارد فردا آماده میکند، بلکه مزیت رقابتی ملموسی در بازار امروز به ارمغان می آورد. عصر جدید کیفیت، عصر خرد جمعی و مسئولیت مشترک در قبال آیندهای پایدار است.
تغییرات احتمال ایزو 9001 ویرایش 2026 بر اساس بیانه های کمیته فنی جهت گیری هایی را برای آینده مشخص می نماید. برای کسب اطلاعات بیشتر جهت اخذ گواهینامه ایزو با شماره تلفن 79165-021 تماس بگیرید. همچنین برای افزایش دانش خود و یا طرح هر موضوعی در خصوص ورژن جدید ایزو 9001 با شماره 09198386295 در تلگرام یا ایتا و یا واتساپ چت نمایید.
تغییرات عمده در نسخه پیش نویس ایزو 9001 ورژن 2026
نسخه ۲۰۲۶ چندین به روزرسانی هدفمند را معرفی میکند که بسیاری از آنها ISO 9001 را با ساختار هماهنگ سایر استانداردهای سیستم مدیریت ISO هماهنگ تر میکند. از جمله تغییرات اصلی در پیشنویس عبارتند از:
۱. ادغام ملاحظات اقلیمی
اصلاحیه ۲۰۲۴ رسماً در بند ۴.۱ ادغام می گردد و مستلزم این است که تغییرات اقلیمی به عنوان عاملی در زمینه سازمان لحاظ گردد.
۲. گسترش مسئولیت های رهبری
۳. اصلاحات در سیاست کیفیت
سیاست کیفیت اکنون باید به صراحت “زمینه سازمان را در نظر بگیرد و از جهت استراتژیک آن پشتیبانی کند” و ارتباط بین سیستم مدیریت کیفیت و استراتژی کسب و کار را تقویت کند.
۴. مدیریت ریسک و فرصت
نسخه ۲۰۲۶ استاندارد ISO 9001، بند ۶.۱ را به زیربندهایی (۶.۱.۱ – ۶.۱.۳) تقسیم میکند تا تفکیک واضحتری بین اقدامات مربوط به رسیدگی به ریسک ها و پیگیری فرصت ها ایجاد کند.
برنامه انتقال در پیش بینی تحولات احتمالی ISO 9001:2026
انتظار می رود انجمن بین المللی اعتباربخشی (IAF) قوانین و جدول زمانی انتقال را نزدیک تر به انتشار نهایی منتشر کند. از نظر تاریخی، استانداردهای سیستم مدیریت ISO اجازه یک دوره انتقال تا سه سال را می دهند. با این حال، به دلیل محدودیت دامنه تغییرات، ممکن است دوره گذار کوتاه تری پیشنهاد گردد.
انتشار ISO DIS 9001:2026 وضوح مورد انتظار طولانی را فراهم کرده است. تأیید شده است که ویرایش بعدی ISO 9001 یک به روزرسانی تکاملی است که مفاهیمی مانند رهبری، فرهنگ و مدیریت ریسک را اصلاح میکند، نه اینکه یک بازنگری کامل در استاندارد را آغاز کند.
برای سازمان هایی که قبلاً گواهینامه ISO 9001:2015 را دریافت کردهاند، این بدان معناست که میتوانید به استفاده و بهبود QMS خود ادامه دهید. سیستم فعلی شما منسوخ نشده است؛ این قوی ترین پایه ممکن برای نسخه 2026 است. این گذار یک فرآیند ادغام خواهد بود، نه یک بازسازی پرهزینه و مخرب است.
برای کسانی که در حال بررسی صدور گواهینامه هستند، پیام حتی واضح تر است: هیچ مزیتی برای انتظار وجود ندارد. به تأخیر انداختن اجرای شما به معنای به تعویق انداختن مزایای قابل توجه QMS دارای گواهینامه – بهبود کارایی، افزایش اعتماد مشتری و موقعیت رقابتی قویتر – است. بهترین راه برای آمادگی جهت اخذ گواهینامه ISO 9001:2026، ایجاد یک سیستم قوی و مؤثر بر اساس ISO 9001:2015 در همین امروز است.
تغییرات احتمال ایزو 9001 ویرایش 2026 بر اساس بیانه های کمیته فنی جهت گیری هایی را برای آینده مشخص می نماید. برای کسب اطلاعات بیشتر جهت اخذ گواهینامه ایزو با شماره تلفن 79165-021 تماس بگیرید. همچنین برای افزایش دانش خود و یا طرح هر موضوعی در خصوص ورژن جدید ایزو 9001 با شماره 09198386295 در تلگرام یا ایتا و یا واتساپ چت نمایید.
