اخذ گواهینامه ایزو 11426 استاندارد ISO 11426 جواهرات و فلزات گرانبها – تعیین عیار طلا
اخذ گواهینامه ایزو 11426 یکی از موضوعات تخصصی صنعت طلا و جواهرات محسوب می شود. و به روش تعیین خلوص طلا از طریق آزمون کوپلاسیون یا آتش سنجی ارتباط دارد. استاندارد ISO 11426 روش فنی اندازه گیری مقدار طلای خالص در آلیاژهای طلا را تعریف می کند. برای آزمایشگاه های عیارسنجی، تولیدکنندگان مصنوعات طلا، واحدهای ذوب و ریخته گری و مراکز کنترل کیفیت اهمیت زیادی دارد.
نکته مهم این است که ISO 11426 یک استاندارد روش آزمون است و ساختار سیستم مدیریت ندارد. بنابراین متقاضی باید میان اجرای روش آزمون، گواهی انطباق با روش، اعتباربخشی آزمایشگاه و گواهی کیفیت محصول تفاوت قائل شود. برای اثبات صلاحیت فنی آزمایشگاه، استاندارد ISO/IEC 17025 نیز اهمیت ویژه ای دارد.
اخذ گواهینامه ایزو 11426 یکی از موضوعات تخصصی صنعت طلا و جواهرات است. برای کسب اطلاعات بیشتر جهت اخذ گواهینامه ایزو 11426 با شماره تلفن 79165-021 تماس بگیرید. همچنین برای افزایش دانش خود و یا طرح هر موضوعی در خصوص اخذ گواهینامه ایزو 11426 با شماره 09198386295 در تلگرام یا ایتا و یا واتساپ چت نمایید.
استاندارد ISO 11426 چیست؟
استاندارد ISO 11426:2021 ویرایش چهارم یک استاندارد بین المللی محسوب می شود. سازمان بین المللی استانداردسازی این نسخه را در مارس 2021 انتشار داد و در اکتبر 2026 اعتبار آن را مجددا تایید کرد. کمیته فنی ISO/TC 174 مسئولیت تدوین این استاندارد را در حوزه جواهرات و فلزات گرانبها بر عهده دارد. نام دقیق و کامل لاتین و فارسی این استاندارد به شرح زیر است
ISO 11426:2021
Jewellery and precious metals — Determination of gold — Cupellation method (fire assay)
ایزو 11426 ویرایش 2021
جواهرات و فلزات گرانبها – تعیین عیار طلا – روش کاپلاسیون (سنجش با آتش)
مفهوم عیار طلا و ارتباط آن با استاندارد ISO 11426
عیار طلا نسبت جرم طلای خالص به جرم کل آلیاژ را نشان می دهد. کارشناسان معمولا خلوص طلا را با واحد در هزار بیان می کنند.
برای مثال، طلای 750 در هزار شامل 75 درصد طلای خالص و 25 درصد سایر فلزات آلیاژی است. این محصول معادل طلای 18 عیار محسوب می شود. طلای 585 در هزار نیز تقریبا معادل 14 عیار است.
آزمایشگاه با اجرای روش ISO 11426 مقدار واقعی طلای موجود در نمونه را تعیین می کند و نتیجه را با مشخصات فنی محصول مقایسه می کند.
اخذ گواهینامه ایزو 11426 یکی از موضوعات تخصصی صنعت طلا و جواهرات است. برای کسب اطلاعات بیشتر جهت اخذ گواهینامه ایزو 11426 با شماره تلفن 79165-021 تماس بگیرید. همچنین برای افزایش دانش خود و یا طرح هر موضوعی در خصوص اخذ گواهینامه ایزو 11426 با شماره 09198386295 در تلگرام یا ایتا و یا واتساپ چت نمایید.
روش کوپلاسیون در تعیین عیار طلا برای اخذ گواهینامه ایزو 11426
روش کوپلاسیون یا آتش سنجی یکی از روش های معروف برای تعیین خلوص طلا محسوب می شود.
در واقع روش کوپلاسیون بر مبنای جداسازی طلا از فلزات همراه و اندازه گیری جرم طلای باقی مانده عمل می کند. کارشناس آزمایشگاه نمونه را آماده می کند و با استفاده از مواد مناسب و عملیات حرارتی، فلزات پایه را از فلزات گرانبها جدا می کند. سپس با انجام عملیات جداسازی نقره و توزین نهایی، مقدار طلای خالص را محاسبه می کند.
در مرحله نهایی، کارشناس دکمه طلای باقی مانده را شستشو می دهد، خشک می کند، بازپخت انجام می دهد و جرم آن را اندازه می گیرد. سپس با استفاده از نمونه شاهد و ضریب اصلاح، مقدار واقعی طلا را محاسبه می کند.
این روش برای بیشتر نمونه های طلا کاربرد دارد؛ اما حضور مقادیر زیاد فلزات پایه، پلاتین، پالادیوم یا نقره به اصلاح روش اجرایی نیاز دارد. مجموع ایریدیوم، رودیوم و روتنیوم نیز نباید از حد 0.25 در هزار بیشتر باشد.
بندهای استاندارد ایزو 11426
استاندارد ISO 11426:2021 شامل 10 بند اصلی و یک پیوست اطلاع رسانی است. این بندها از تعیین دامنه کاربرد و اصول آزمون آغاز می شوند و تا محاسبه عیار و ثبت نتایج ادامه پیدا می کنند.
بند 1 ـ دامنه کاربرد (Scope)
این بند محدوده استفاده از روش کوپلاسیون را برای تعیین مقدار طلا در مواد همگن مشخص می کند. آزمایشگاه باید نوع نمونه، ترکیب آلیاژ و محدوده عیار را بررسی کند.
این روش برای نمونه هایی با مقدار ترجیحی 100 تا 999.5 در هزار کاربرد دارد. آزمایشگاه برای نمونه های دارای فلزات مزاحم باید شرایط اختصاصی استاندارد را رعایت کند.
برای آشنایی در مورد نحوه تعیین دامنه کاربرد میتوانید مقاله دامنه کاربرد سیستم مدیریت کیفیت را مطالعه نمایید.
بند 2 ـ مراجع الزامی (Normative References)
این بند به مراجع الزامی مرتبط با اجرای استاندارد اختصاص دارد. نسخه 2021 استاندارد ISO 11426 هیچ مرجع الزامی مستقلی معرفی نمی کند. بنابراین آزمایشگاه باید الزامات خود سند را مبنای اجرای روش قرار دهد.
بند 3 ـ اصطلاحات و تعاریف (Terms and Definitions)
این بند مفاهیم تخصصی مورد استفاده در روش آزمون را تعریف می کند. اصطلاحات مهم آن شامل موارد زیر هستند:
- Cornet: آلیاژ طلا و فلزات گرانبها به شکل رول پیش از عملیات جداسازی.
- Gold Cornet: طلای شکل گرفته پس از عملیات جداسازی.
- Parting: جداسازی نقره و سایر فلزات از طلا با استفاده از اسید نیتریک در محیط عاری از کلرید.
- Proof Sample: نمونه مرجع مصنوعی با ترکیبی تا حد امکان مشابه نمونه اصلی که کارشناس آن را همزمان با نمونه اصلی آزمایش می کند.
- Inquartation: افزودن نقره به آلیاژ طلا با نسبت مشخص برای تسهیل جداسازی طلا از نقره.
- شناخت صحیح این اصطلاحات به کارشناسان کمک می کند تا مراحل آزمون را با درک علمی مناسب اجرا کنند.
بند 4 ـ اصل روش آزمون (Principle)
این بند مبنای علمی روش تعیین عیار طلا را تشریح می کند. روش کوپلاسیون بر اساس جمع آوری فلزات گرانبها در سرب مذاب و جداسازی فلزات پایه از طریق اکسیداسیون عمل می کند.
کارشناس پس از اجرای عملیات حرارتی، فلزات همراه را از طلا و نقره جدا می کند. سپس با عملیات Parting، نقره را از طلا خارج می کند و جرم طلای باقی مانده را اندازه می گیرد.
بند 5 ـ معرف ها (Reagents)
این بند معرف ها و مواد مورد نیاز برای اجرای آزمون را تعیین می کند. آزمایشگاه باید کیفیت مواد مصرفی و شرایط نگهداری آنها را کنترل کند.
مواد مورد استفاده باید با روش آزمون متناسب باشند و از ورود آلودگی به نمونه جلوگیری کنند. کیفیت مواد شیمیایی و خلوص فلزات مرجع بر دقت نتیجه نهایی تاثیر مستقیم دارند.
بند 6 ـ تجهیزات (Apparatus)
این بند تجهیزات مورد نیاز برای اجرای روش کوپلاسیون را معرفی می کند. آزمایشگاه باید تجهیزات متناسب با جرم نمونه و شرایط حرارتی آزمون را در اختیار داشته باشد.
کوره کوپلاسیون، بوته های مخصوص، ترازوی تحلیلی، ابزار آماده سازی نمونه، تجهیزات شستشو و ظروف آزمایشگاهی از جمله تجهیزات مهم هستند.
کارشناس مسئول باید عملکرد تجهیزات را کنترل کند و سوابق کالیبراسیون و نگهداری آنها را ثبت کند.
بند 7 ـ نمونه برداری (Sampling) در ایزو 11426
این بند به انتخاب و تهیه نمونه نماینده اختصاص دارد. نمونه باید ترکیب واقعی آلیاژ را منعکس کند و همگنی کافی برای اجرای آزمون را دارا باشد.
کارشناس باید از نقاط مناسب محصول نمونه برداری کند و شرایط حمل، نگهداری و آماده سازی نمونه را کنترل کند. آلودگی سطحی، جدایش فازی و انتخاب نمونه غیرنماینده می توانند نتیجه عیارسنجی را تحت تاثیر قرار دهند.
بند 8 ـ روش اجرایی آزمون (Procedure) در ایزو 11426
این بند مهم ترین بخش عملیاتی استاندارد محسوب می شود و چند زیر بند تخصصی دارد.
بند 8.1 ـ انتخاب روش (Method Selection)
کارشناس باید بر اساس ترکیب شیمیایی نمونه، روش مناسب را انتخاب کند. مقدار فلزات پایه، نسبت نقره به طلا و حضور پلاتین یا پالادیوم در انتخاب روش اهمیت دارند.
بند 8.2 ـ روش عمومی (General Method)
این بخش روش عمومی اجرای آزمون را تشریح می کند و چهار زیر بند دارد.
بند 8.2.1 ـ نمونه های آزمون (Assay Samples)
کارشناس نمونه اصلی را آماده می کند و جرم مشخصی از آن را برای اجرای آزمون اندازه می گیرد. همگنی و نمایندگی نمونه در این مرحله اهمیت زیادی دارند.
بند 8.2.2 ـ نمونه های شاهد (Proof Samples)
کارشناس نمونه مرجع مصنوعی با ترکیبی مشابه نمونه اصلی تهیه می کند و آن را همراه نمونه آزمون وارد فرآیند کوپلاسیون می کند. نتیجه نمونه شاهد به اصلاح مقدار نهایی عیار کمک می کند.
بند 8.2.3 ـ کوپلاسیون و آماده سازی دکمه های فلزات گرانبها
در این مرحله کارشناس عملیات حرارتی را اجرا می کند و فلزات پایه را از فلزات گرانبها جدا می کند. سپس دکمه فلزی باقی مانده را برای مراحل بعدی آماده می کند.
بند 8.2.4 ـ جداسازی نمونه های نقره و طلا (Parting)
این بخش به جداسازی نقره و سایر فلزات قابل حل از طلا اختصاص دارد. کارشناس با استفاده از اسید نیتریک در محیط عاری از کلرید، عملیات جداسازی را اجرا می کند و طلای باقی مانده را برای توزین آماده می کند.
بند 8.3 ـ نمونه های دارای مقدار زیاد فلزات پایه
این بند شرایط نمونه هایی را بررسی می کند که مقدار فلزات پایه در ترکیب آنها زیاد است. حضور این عناصر می تواند رفتار نمونه را در فرآیند کوپلاسیون تغییر دهد. بنابراین کارشناس باید اصلاحات روش اجرایی را متناسب با ترکیب نمونه اعمال کند.
بند 8.4 ـ نمونه های دارای پلاتین یا پالادیوم
این بخش به نمونه هایی اختصاص دارد که پلاتین یا پالادیوم در ترکیب خود دارند. این عناصر می توانند فرآیند جداسازی و اندازه گیری طلا را تحت تاثیر قرار دهند. کارشناس باید روش اختصاصی استاندارد را برای این شرایط رعایت کند.
بند 8.5 ـ نمونه های دارای نسبت نقره به طلا بیشتر از 3
این بند شرایط نمونه هایی را بررسی می کند که نسبت جرمی نقره به طلا در آنها بیشتر از 3 است. مقدار بالای نقره می تواند بر عملیات جداسازی اثر بگذارد. بنابراین آزمایشگاه باید روش اصلاحی مربوط را اجرا کند.
بند 9 ـ محاسبه و بیان نتایج (Calculation and Expression of Results) در اخذ گواهینامه ایزو 11426
این بند روش محاسبه عیار و نحوه بیان نتیجه آزمون را مشخص می کند و سه زیر بند دارد.
بند 9.1 ـ ضریب نمونه شاهد (Proof Sample Factor)
کارشناس با استفاده از نتیجه نمونه شاهد، ضریب اصلاح مناسب را محاسبه می کند. این ضریب اثر تغییرات فرآیند آزمون را در نتیجه نهایی کنترل می کند.
بند 9.2 ـ محاسبه مقدار طلا (Calculation of Gold Content)
در این بخش کارشناس جرم نمونه اولیه و جرم طلای نهایی را در محاسبات وارد می کند. همچنین خلوص طلای مورد استفاده در نمونه شاهد و ضریب اصلاح را در محاسبه لحاظ می کند.
بند 9.3 ـ تکرارپذیری (Repeatability)
این بخش معیار تکرارپذیری نتایج آزمون را تعیین می کند. آزمایشگاه باید نتایج اندازه گیری های تکراری را بررسی کند و از ثبات عملکرد روش اطمینان حاصل کند.
بند 10 ـ کاربرگ نتایج آزمون (Test Report) در اخذ گواهینامه ایزو 11426
این بند اطلاعات لازم برای ثبت و ارائه نتیجه آزمون را مشخص می کند. آزمایشگاه باید مشخصات نمونه، روش آزمون، نتیجه عیار، واحد اندازه گیری و اطلاعات مرتبط با اجرای آزمون را در کاربرگ نتایج درج کند.
کاربرد اخذ گواهینامه ایزو 11426 در صنعت طلا و جواهر
اخذ گواهینامه ایزو 11426 برای مجموعه هایی اهمیت دارد که در زنجیره تولید، آزمون، کنترل کیفیت و تجارت فلزات گرانبها فعالیت می کنند.
- آزمایشگاه های عیارسنجی: این آزمایشگاه ها از روش کوپلاسیون برای تعیین مقدار طلای خالص در نمونه استفاده می کنند و نتایج آزمون را با مشخصات فنی محصول مقایسه می کنند.
- کارخانه های تولید طلا و جواهر: واحدهای تولیدی عیار مواد اولیه، آلیاژهای مصرفی و محصولات نهایی را کنترل می کنند تا ترکیب فلزی محصول با سفارش مشتری منطبق باشد.
- کارگاه های ذوب و ریخته گری: این واحدها برای ارزیابی شمش، طلای آب شده و ضایعات فلزات گرانبها به روش عیارسنجی معتبر نیاز دارند.
- شرکت های واردات و صادرات: شرکت های تجاری از نتایج آزمون برای ارزیابی خلوص محموله ها و کاهش اختلاف میان خریدار و فروشنده استفاده می کنند.
- مراکز بازرسی و کنترل کیفیت: کارشناسان این مراکز عیار واقعی محصول را با مشخصات قراردادی و الزامات فنی مقایسه می کنند.
اخذ گواهینامه ایزو 11426 یکی از موضوعات تخصصی صنعت طلا و جواهرات است. برای کسب اطلاعات بیشتر جهت اخذ گواهینامه ایزو 11426 با شماره تلفن 79165-021 تماس بگیرید. همچنین برای افزایش دانش خود و یا طرح هر موضوعی در خصوص اخذ گواهینامه ایزو 11426 با شماره 09198386295 در تلگرام یا ایتا و یا واتساپ چت نمایید.</p>
مراحل گام به گام اخذ گواهینامه ایزو 11426
مرحله اول ـ بررسی اولیه و شناسایی نیاز سازمان
در اولین مرحله، مشاور اطلاعات مجموعه را بررسی می کند. اطلاعات شامل نام و نوع فعالیت، حوزه محصول یا خدمت، اندازه سازمان، تعداد کارکنان، وضعیت فعلی سیستم های مدیریتی، وجود یا نبود واحد آزمایشگاه، روش فعلی عیارسنجی و هدف متقاضی از دریافت مدرک است.
مرحله اول اهمیت زیادی دارد؛ زیرا مشخص می کند مجموعه به اعتباربخشی آزمایشگاه، تایید اجرای روش آزمون یا نتیجه آزمون محصول نیاز دارد.
مرحله دوم ـ ارزیابی زیرساخت فنی
کارشناس وضعیت تجهیزات، کوره، ترازو، بوته ها، مواد شیمیایی و امکانات آماده سازی نمونه را بررسی می کند. همچنین صلاحیت کارشناسان و سوابق آزمون را ارزیابی می کند.
مرحله سوم ـ تدوین مستندات
آزمایشگاه روش اجرایی آزمون، دستورالعمل نمونه برداری، فرم ثبت نتایج، سوابق کالیبراسیون، دستورالعمل نگهداری تجهیزات و مستندات کنترل کیفیت را آماده می کند.
مرحله چهارم ـ آموزش کارکنان
کارشناسان باید با روش کوپلاسیون، نمونه شاهد، عملیات جداسازی، محاسبه عیار، کنترل تجهیزات و اصول ایمنی کار با مواد شیمیایی آشنایی داشته باشند.
مرحله پنجم ـ اجرای آزمون های عملی
آزمایشگاه آزمون های واقعی و تکراری را اجرا می کند و نتایج را با نمونه های مرجع و معیارهای کنترل کیفیت مقایسه می کند.
مرحله ششم ـ ارزیابی و ممیزی فنی
ارزیاب، تجهیزات، مستندات، صلاحیت کارکنان، روش آزمون و سوابق نتایج را بررسی می کند. در مسیر اعتباربخشی، مرجع اعتباربخشی صلاحیت آزمایشگاه را در دامنه مورد درخواست ارزیابی می کند.
مرحله هفتم ـ رفع عدم انطباق و دریافت مدرک
آزمایشگاه موارد عدم انطباق را شناسایی می کند و اقدامات اصلاحی مناسب را اجرا می کند. پس از تایید نهایی مرجع صلاحیت دار، مدرک مربوط به دامنه تایید شده را دریافت می کند.
خدمات سیستم کاران در اخذ گواهینامه ایزو 11426
مجموعه سیستم کاران در زمینه مشاوره، آموزش و آماده سازی سازمان ها برای اجرای الزامات استانداردهای بین المللی فعالیت می کند. در حوزه اخذ گواهینامه ایزو 11426 نیز متقاضی ابتدا باید مسیر مناسب دریافت مدرک را انتخاب کند.
بررسی اولیه و شناسایی نیاز سازمان
در اولین مرحله، کارشناسان سیستم کاران اطلاعات مجموعه را دریافت می کنند. این بررسی شامل نام و نوع فعالیت شرکت، حوزه محصول یا خدمت، اندازه سازمان، تعداد کارکنان، وضعیت تجهیزات آزمایشگاهی، سوابق آزمون، روش فعلی عیارسنجی و هدف متقاضی از دریافت مدرک است.
مشاور همچنین بررسی می کند که آیا مجموعه آزمایشگاه عیارسنجی مستقل دارد یا از خدمات آزمایشگاه های بیرونی استفاده می کند. که در انتخاب مسیر مناسب اهمیت زیادی دارد.
تعیین مسیر مناسب دریافت گواهی
پس از بررسی اولیه، مشاور نوع مدرک مورد نیاز را مشخص می کند. اگر هدف مجموعه اثبات صلاحیت آزمایشگاه باشد، اعتباربخشی ISO/IEC 17025 اهمیت دارد. اگر هدف تعیین عیار یک محصول مشخص باشد، دریافت نتیجه آزمون از آزمایشگاه واجد صلاحیت گزینه مناسبی محسوب می شود.
سیستم کاران همچنین در صورت درخواست متقاضی، امکان معرفی و هماهنگی با مراجع صدور یا اعتباربخشی مرتبط را در چارچوب همکاری فراهم می کند. صدور گواهی اعتباربخشی در اختیار مرجع صلاحیت دار قرار دارد و سیستم کاران جایگزین آن مرجع نیست.
آموزش و آماده سازی مستندات فنی
سیستم کاران در زمینه آموزش الزامات استاندارد، آماده سازی دستورالعمل ها، فرم های کنترل کیفیت و سوابق فنی به مجموعه کمک می کند. کارشناسان آزمایشگاه نیز باید روش اجرای آزمون، نمونه برداری، کنترل تجهیزات و محاسبه عیار را به درستی فرا بگیرند.
مشاوره تا دریافت مدرک معتبر
متقاضیان می توانند با ارائه اطلاعات اولیه، از خدمات مشاوره سیستم کاران برای انتخاب مسیر مناسب استفاده کنند. این فرآیند به کاهش هزینه های غیرضروری و انتخاب مرجع متناسب با نوع فعالیت کمک می کند.
استاندارد ISO 11426 یکی از استانداردهای تخصصی صنعت جواهرات و فلزات گرانبها محسوب می شود و روش تعیین عیار طلا از طریق کوپلاسیون را تعریف می کند. استاندارد 11426 برای آزمایشگاه های عیارسنجی، کارخانه های تولید مصنوعات طلا، واحدهای ذوب و ریخته گری و مراکز کنترل کیفیت اهمیت زیادی دارد.
اخذ گواهینامه ایزو 11426 یکی از موضوعات تخصصی صنعت طلا و جواهرات است. برای کسب اطلاعات بیشتر جهت اخذ گواهینامه ایزو 11426 با شماره تلفن 79165-021 تماس بگیرید. همچنین برای افزایش دانش خود و یا طرح هر موضوعی در خصوص اخذ گواهینامه ایزو 11426 با شماره 09198386295 در تلگرام یا ایتا و یا واتساپ چت نمایید.
