استاندارد ایزو 8102-6 چیست؟

استاندارد ISO 8102-6:2019 اخذ گواهینامه ایزو 8102-6

11 بهمن 1404
10:15 ق.ظ

سر فصلهای مهم

5/5 - (100 امتیاز)

استاندارد ISO 8102-6:2019 اخذ گواهینامه ایزو 8102-6

استاندارد ISO 8102-6:2019 ، که با نام کامل “بالابرها و پله‌برقی‌ها – بخش ۶: دستگاه‌ها و مجموعه‌های کنترلی” شناخته می‌شود و کاملاً با استاندارد اروپایی EN 81-77:2019 هم‌راستا است، مجموعه‌ای جامع از الزامات فنی را برای سیستم‌های کنترلی بالابرها و پله‌برقی‌ها تعیین می‌کند. این استاندارد بر جنبه‌های حیاتی ایمنی، قابلیت اطمینان و عملکرد صحیح این تجهیزات تمرکز دارد و شامل الزامات دقیقی برای طراحی، ساخت، و پیاده‌سازی اجزایی مانند واحدهای پردازش مرکزی، واسط‌های کاربری، مدارهای ایمنی (مانند سنسورهای درب و سیستم ترمز اضطراری)، و سیستم‌های ارتباطی اضطراری است. هدف اصلی آن، کاهش خطرات ناشی از نقص فنی در سیستم‌های کنترلی و تضمین تجربه کاربری ایمن و روان برای همه افراد است.

کاربرد اصلی استاندارد ISO 8102-6:2019 در تضمین ایمنی و قابلیت اطمینان سیستم‌های حمل و نقل عمودی نهفته است. با رعایت این استاندارد، تولیدکنندگان و نصابان اطمینان حاصل می‌کنند که بالابرها و پله‌برقی‌ها در برابر خرابی‌های احتمالی مقاوم بوده و در شرایط اضطراری به درستی عمل می‌کنند؛ به عنوان مثال، سیستم ارتباطی اضطراری همیشه فعال است و مکانیزم‌های ترمز اضطراری به موقع فعال می‌شوند. این استاندارد به ویژه برای بازارهای اروپایی اهمیت دارد زیرا تطابق با EN 81-77 را تضمین می‌کند و همچنین به عنوان یک چارچوب جهانی، به افزایش استانداردهای ایمنی در سراسر صنعت کمک کرده و هزینه‌های نگهداری و تعمیرات را در بلندمدت کاهش می‌دهد.

اخذ گواهینامه ایزو مطابق با استاندارد ISO 8102-6:2019 آسانسور ها و بالابرها و پله‌برقی‌ها را از طریق سیستم کاران اقدام نمایید. جهت دریافت گواهینامه ISO 8102-6 با شماره تلفن 79165-021 تماس حاصل نمایید. همچنین برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد اخذ گواهینامه ایزو 8102 با کارشناسان ما از طریق شماره 09198386295 در تلگرام یا ایتا و یا واتساپ چت نمایید.

ایزو 8102-6 چیست؟

در سازمان استاندارد جهانی ایزو تعریف خاص و جامعی برای استاندارد ایزو 6-8102 وجود دارد. نام دقیق و کامل لاتین و فارسی این استاندارد به شرح زیر است.

ISO 8102-6:2019

Electrical requirements for lifts, escalators and moving walks

Part 6: Programmable electronic systems in safety-related applications for escalators and moving walks (PESSRAE)

ایزو 8102 بخش 6 ویرایش سال 2019

الزامات الکتریکی برای آسانسورها، پله برقی‌ها و پیاده‌روهای متحرک

بخش 6: سیستم‌های الکترونیکی قابل برنامه‌ریزی در کاربردهای مرتبط با ایمنی برای پله برقی‌ها و پیاده‌روهای متحرک (PESSRAE)

استاندارد ایزو 8102 بخش ششم – توضیحات فنی

1.1 این سند برای خانواده محصولات پله برقی‌ها و پیاده‌روهای متحرک مورد استفاده در ساختمان‌های مسکونی، ادارات، بیمارستان‌ها، هتل‌ها، کارخانه‌های صنعتی و غیره قابل اجرا است. این سند جنبه‌هایی را پوشش می‌دهد که هنگام استفاده از سیستم‌های الکترونیکی قابل برنامه‌ریزی برای انجام عملکردهای ایمنی الکتریکی برای پله برقی‌ها و پیاده‌روهای متحرک (PESSRAE) باید مورد توجه قرار گیرند. این سند برای عملکردهای ایمنی پله برقی و پیاده‌روهای متحرک که در کدها، استانداردها یا قوانین پله برقی و پیاده‌روهای متحرک که به این سند برای کاربرد PESSRAE ارجاع می‌دهند، مشخص شده‌اند، قابل اجرا است. سطوح یکپارچگی ایمنی (SILs) مشخص شده در این سند برای کاربرد PESSRAE در چارچوب کدها، استانداردها و قوانین ارجاع شده پله برقی و پیاده‌روهای متحرک در کتابشناسی معتبر تلقی می‌شوند.

۱.۲ این سند همچنین برای کاربردهای جدید PESSRAE یا مواردی که با موارد شرح داده شده در این سند متفاوت هستند، قابل اجرا است.

۱.۳ الزامات این سند در مورد دستگاه‌های ایمنی/محافظ الکتریکی به گونه‌ای است که نیازی به در نظر گرفتن احتمال خرابی یک دستگاه ایمنی/محافظ الکتریکی مطابق با تمام الزامات این سند و سایر استانداردهای مربوطه نیست.

این سند:

الف) از سطوح یکپارچگی ایمنی (SIL) برای تعیین نرخ خرابی هدف برای عملکردهای ایمنی که باید توسط PESSRAE اجرا شوند، استفاده می‌کند.

ب) الزامات دستیابی به یکپارچگی ایمنی برای یک عملکرد را مشخص می‌کند، اما مشخص نمی‌کند چه کسی مسئول اجرا و نگهداری الزامات است (به عنوان مثال، طراحان، تأمین‌کنندگان، مالک/شرکت عامل، پیمانکار). این مسئولیت طبق برنامه‌ریزی ایمنی و مقررات ملی به طرف‌های مختلف واگذار می‌شود.

ج) در مورد سیستم‌های ایمنی مورد استفاده در کاربردهای پله برقی و پیاده‌روی متحرک که حداقل الزامات استانداردهای شناخته شده پله برقی و پیاده‌روی متحرک، مانند EN 115، ASME A17.1/CSA B44 یا دستورالعمل اجرای قانون استاندارد ساختمان ژاپن برای آسانسور و پله برقی را برآورده می‌کنند، اعمال می‌شود.

د) رابطه بین این سند و IEC 61508 را تعریف می‌کند و رابطه بین این سند و ISO 22200 را تعریف می‌کند.

ه) رابطه بین عملکردهای ایمنی پله برقی و پیاده‌روی متحرک و شرایط حالت ایمن آنها را تشریح می‌کند.

و) در مورد مراحل و فعالیت‌هایی که مختص طراحی سخت‌افزار و نرم‌افزار هستند، اما نه مراحل و فعالیت‌هایی که پس از طراحی رخ می‌دهند، مانند تهیه و تولید، اعمال می‌شود.

ح) الزامات مربوط به اعتبارسنجی ایمنی سخت‌افزار و نرم‌افزار را ارائه می‌دهد.

ط) سطوح یکپارچگی ایمنی را برای عملکردهای خاص ایمنی پله برقی و پیاده‌روی متحرک تعیین می‌کند.

ی) تکنیک‌ها/اقدامات مورد نیاز برای دستیابی به سطوح یکپارچگی ایمنی مشخص شده را مشخص می‌کند.

ک) حداکثر سطح عملکرد (SIL 3) را که می‌توان برای یک PESRAE طبق این سند به آن دست یافت، تعریف می‌کند و حداقل سطح عملکرد (SIL 1) را نیز تعریف می‌کند.

1.4 این سند موارد زیر را پوشش نمی‌دهد:

الف) خطرات ناشی از خود تجهیزات سیستم‌های PE مانند شوک الکتریکی و غیره؛

ب) مفهوم خرابی ایمن که می‌تواند زمانی ارزشمند باشد که حالت‌های خرابی به خوبی تعریف شده باشند و سطح پیچیدگی نسبتاً کم باشد. مفهوم خرابی ایمن به دلیل طیف کامل پیچیدگی‌های PESRAE که در محدوده این سند قرار دارند، نامناسب تلقی شد؛

ج) سایر الزامات مربوطه که برای کاربرد کامل یک PESRAE در عملکرد ایمنی پله برقی و پیاده‌روی متحرک ضروری است، مانند مشخصات یکپارچه‌سازی سیستم، دما و رطوبت، ساختار مکانیکی، نصب و برچسب‌گذاری سوئیچ‌ها، محرک‌ها یا سنسورهایی که حاوی PESRAE هستند.

د) سوءاستفاده قابل پیش‌بینی شامل تهدیدات امنیتی مربوط به اقدامات بدخواهانه یا غیرمجاز. این سند می‌تواند در مواردی که نیاز به بررسی تحلیل تهدید امنیتی باشد، مورد استفاده قرار گیرد، مشروط بر اینکه SIL مشخص شده مجدداً ارزیابی شده باشد.

متن استاندارد ISO 8102-6:2019 بندها و الزامات

استاندارد ISO 8102-6:2019، که هم‌راستا با استاندارد اروپایی EN 81-77:2019 تعریف شده است، به عنوان یک سند فنی بنیادین، نقشه راه جامعی را برای طراحی، توسعه، تولید، نصب، و نگهداری دستگاه‌ها و مجموعه‌های کنترلی در صنعت بالابرها (آسانسورها) و پله‌برقی‌ها ترسیم می‌کند. این استاندارد، با جزئیات فنی دقیق، بر تضمین حداکثر ایمنی، قابلیت اطمینان عملیاتی، و عملکرد بهینه این سیستم‌های حیاتی تأکید دارد. در دنیای امروزی که ساختمان‌ها بلندتر و پیچیده‌تر می‌شوند، نقش این استاندارد در حفظ ایمنی جان انسان‌ها و اطمینان از جریان روان ترافیک عمودی، بیش از پیش اهمیت یافته است.

۱. گستره شمول و ماهیت چندوجهی استاندارد:

این استاندارد، طیف وسیعی از سیستم‌های حمل و نقل عمودی را در بر می‌گیرد. از بالابرهای مسافربری در آسمان‌خراش‌های اداری و برج‌های مسکونی، بالابرهای بیمارستانی با الزامات ویژه برای حمل بیماران و تجهیزات پزشکی، تا پله‌برقی‌ها در مراکز خرید شلوغ، فرودگاه‌ها، و ایستگاه‌های مترو. ماهیت چندوجهی این استاندارد از آن جهت است که نه تنها به جنبه‌های سخت‌افزاری، بلکه به طور فزاینده‌ای به جنبه‌های نرم‌افزاری، ارتباطی، و حتی جنبه‌های روانشناختی تعامل انسان با این سیستم‌ها نیز می‌پردازد.

۲. لایه‌های فنی سیستم کنترلی و الزامات دقیق ISO 8102-6:2019:

استاندارد به بررسی عمیق اجزای تشکیل‌دهنده یک سیستم کنترلی مدرن می‌پردازد و برای هر جزء، الزامات سخت‌گیرانه‌ای را تعریف می‌کند:

معماری پردازش و کنترل (Processing and Control Architecture):

کنترل‌کننده‌های منطقی قابل برنامه‌ریزی (PLCs) و ریزپردازنده‌ها:

استاندارد بر استفاده از معماری‌های افزونه (Redundant Architectures) برای کنترل‌کننده‌های اصلی تأکید دارد، به گونه‌ای که خرابی یک واحد پردازشی منجر به از کار افتادگی کل سیستم نشود. الگوریتم‌های کنترلی باید به گونه‌ای طراحی شوند که پاسخ‌گویی سریع (Low Latency) به دستورات، مدیریت بهینه ترافیک، و قابلیت تشخیص و مدیریت خطا (Fault Tolerance) را فراهم کنند.

سیستم‌های توزیع‌شده (Distributed Control Systems – DCS):

در بالابرهای با تعداد زیاد یا سیستم‌های پیچیده، ممکن است از معماری‌های توزیع‌شده استفاده شود که در آن وظایف کنترلی بین چندین واحد پردازشی تقسیم می‌شود. استاندارد الزامات مربوط به ارتباطات ایمن و قابل اطمینان بین این واحدها را مشخص می‌کند.

زمان‌بندی و پردازش بلادرنگ (Real-time Scheduling):

اجرای دستورات و واکنش به رویدادها باید در بازه‌های زمانی مشخص و قابل پیش‌بینی (Real-time) صورت گیرد. تأخیر در اجرای فرمان‌ها، به ویژه در مواقع اضطراری، می‌تواند عواقب جدی داشته باشد.

واسط کاربری پیشرفته (Advanced User Interface – UI):

طراحی ارگونومیک و کاربرپسند:

دکمه‌ها باید دارای بازخورد لمسی و صوتی واضح باشند. نمایشگرها باید اطلاعات را به صورت خوانا و قابل فهم نمایش دهند.

قابلیت دسترسی فراگیر (Universal Accessibility):

مطابق با استانداردهایی مانند ADA (Americans with Disabilities Act)، سیستم باید برای افراد با انواع ناتوانی‌ها، از جمله نابینایان (استفاده از بریل و راهنمای صوتی)، کم‌شنوایان (نمایش بصری اطلاعات)، و افراد با محدودیت حرکتی (ارتفاع مناسب دکمه‌ها و فضای کافی برای ویلچر) قابل استفاده باشد.

رابط‌های هوشمند:

در سیستم‌های مدرن، ممکن است شاهد استفاده از نمایشگرهای لمسی، تشخیص صدا، یا حتی سیستم‌های مبتنی بر کارت‌های دسترسی هوشمند باشیم که استاندارد الزامات ایمنی و عملکردی این رابط‌ها را نیز پوشش می‌دهد.

زیرسیستم‌های ایمنی و پایش جامع:

مدارهای ایمنی درب:

علاوه بر سنسورهای نوری و سنسورهای تشخیص مانع، استاندارد به لزوم وجود سیستم‌های پشتیبان مکانیکی یا الکترونیکی برای اطمینان از عملکرد صحیح درب‌ها در تمام شرایط اشاره دارد. الگوریتم‌های نرم‌افزاری برای تشخیص “درب نیمه باز” یا “درب در حال بسته شدن با مانع” باید بسیار دقیق باشند.

سیستم ترمز اضطراری (Emergency Braking System):

این سیستم باید مستقل از سیستم کنترلی اصلی عمل کند و دارای مکانیزم‌های ایمنی دوگانه (Dual Safety Mechanisms) باشد. توانایی توقف کابین در هر نقطه‌ای از شفت، حتی در صورت از دست دادن برق، از الزامات کلیدی است.

کنترل سرعت دقیق و سیستم‌های ضد لغزش:

سیستم‌های پیشرفته برای کنترل دقیق سرعت کابین در حین حرکت و همچنین جلوگیری از لغزش ناخواسته کابین در هنگام توقف یا حرکت، به ویژه در بالابرهای بدون موتورخانه (Machine-Room-Less – MRL) اهمیت دارد.

پایش مداوم وضعیت (Continuous Health Monitoring):

سیستم کنترلی باید به طور مداوم پارامترهای حیاتی مانند دما، ولتاژ، جریان، ارتعاشات، و وضعیت تمام سنسورها و عملگرها را پایش کند. در صورت تشخیص هرگونه انحراف از محدوده مجاز، هشدار دهد یا سیستم را به حالت ایمن ببرد.

ارتباطات و سیستم‌های اضطراری پیشرفته:

پروتکل‌های ارتباطی ایمن:

در سیستم‌های توزیع‌شده یا سیستم‌هایی که با شبکه ساختمان یا اینترنت در ارتباط هستند، استاندارد بر استفاده از پروتکل‌های ارتباطی ایمن (مانند CAN bus با لایه‌های امنیتی اضافی) برای جلوگیری از دستکاری یا حملات سایبری تأکید دارد.

سیستم‌های اعلام و هشدار هوشمند:

علاوه بر اینترکام، سیستم‌های مدرن ممکن است قادر به ارسال پیامک یا اعلان به مراکز امداد از پیش تعیین میگردند. استاندارد الزامات مربوط به قابلیت اطمینان و اولویت‌بندی این پیام‌ها را مشخص می‌کند.

منابع تغذیه پایدار و هوشمند:

مدیریت انرژی:

سیستم‌های کنترلی نوین باید بهینه‌سازی مصرف انرژی را در دستور کار قرار دهند.

منابع تغذیه اضطراری (UPS):

این منابع باید قادر به تأمین انرژی کافی برای سیستم‌های ایمنی، ارتباطی، و همچنین بازگرداندن کابین به نزدیک‌ترین طبقه امن (Evacuation Function) باشند.

۳. چارچوب‌های مهندسی و اعتبارسنجی:

مهندسی قابلیت اطمینان (Reliability Engineering):

استفاده از روش‌های کمی و کیفی برای پیش‌بینی و افزایش طول عمر مفید سیستم و کاهش نرخ خرابی.

تحلیل ایمنی عملکردی (Functional Safety Analysis):

انطباق با استانداردهای بین‌المللی مانند IEC 61508 برای اطمینان از اینکه سیستم‌های ایمنی در صورت بروز نقص، رفتار قابل پیش‌بینی و ایمنی از خود نشان می‌دهند.

توسعه نرم‌افزار ایمن (Safety-Critical Software Development):

پیروی از فرآیندهای توسعه نرم‌افزار سخت‌گیرانه، شامل بازبینی کد، تست‌های واحد، تست‌های یکپارچه‌سازی، و تست‌های پذیرش سیستم، با استفاده از متدولوژی‌های رایج است.

شبیه‌سازی و تست مجازی (Simulation and Virtual Testing):

استفاده از نرم‌افزارهای شبیه‌سازی پیشرفته برای تست رفتار سیستم در سناریوهای مختلف، از جمله شرایط عادی، شرایط خطا، و شرایط اضطراری، قبل از پیاده‌سازی فیزیکی.

۴. کاربردهای عملی و تأثیرات گسترده استاندارد:

افزایش سطح ایمنی عمومی:

کاهش قابل توجه آمار حوادث مرتبط با بالابرها و پله‌برقی‌ها، که از مهم‌ترین دستاوردهای رعایت این استاندارد است.

تضمین جریان کارآمد حمل و نقل عمودی:

در ساختمان‌های پرتردد، سیستم‌های کنترلی استاندارد به مدیریت بهینه ترافیک کمک کرده و زمان انتظار مسافران را به حداقل می‌رسانند.

کاهش هزینه‌های چرخه عمر (Life Cycle Cost):

اگرچه سرمایه‌گذاری اولیه برای سیستم‌های مطابق با استاندارد ممکن است بیشتر باشد، اما کاهش هزینه‌های نگهداری، تعمیرات، و جلوگیری از حوادث، در طول عمر مفید تجهیزات، صرفه‌جویی قابل توجهی را به همراه دارد.

افزایش ارزش سرمایه‌گذاری املاک:

ساختمان‌هایی که از بالابرها و پله‌برقی‌های ایمن و مدرن بهره می‌برند، ارزش و جذابیت بیشتری برای مستاجران و خریداران دارند.

موجب نوآوری‌های فناورانه:

چارچوب استاندارد، زمینه را برای توسعه و ادغام فناوری‌های جدید مانند هوش مصنوعی برای بهینه‌سازی عملکرد، اینترنت اشیاء (IoT) برای پایش از راه دور، و رباتیک در کاربردهای خاص، فراهم می‌کند.

انطباق‌پذیری جهانی و تسهیل تجارت:

سند ISO 8102-6، با تطابق نزدیک با استانداردهای منطقه‌ای مانند EN 81-77، دسترسی تولیدکنندگان به بازارهای جهانی را آسان‌تر کرده و از موانع تجاری می‌کاهد.

استاندارد های اسانسور و بالابرها

متن استاندارد ISO 8102-6:2019 یک سند زنده و پویا است که با پیشرفت فناوری، دائماً در حال به‌روزرسانی و تکامل است. رعایت دقیق الزامات آن، نه تنها یک الزام قانونی و فنی، بلکه یک ضرورت اخلاقی برای حفاظت از جان انسان‌ها در محیط‌های شهری و صنعتی مدرن است. این استاندارد تضمین می‌کند که حرکت عمودی در دنیای ما، ایمن، کارآمد، و قابل اطمینان باقی بماند.